Największa polska wyspa

Z 44 polskich wysp położonych u ujścia Odry do Bałtyku największa jest wyspa WOLIN o powierzchni 245 km*. Oddzielają ją od wyspy Uznam na zachodzie, od wyspy Chrząszczewskiej i lądu na wschodzie wąskie i płytkie cieśniny: Piana, Świna i Dzwina. Od północy oblewają ją wody Zatoki Pomorskiej, od południa Zalew Szczeciński. Wyspa jest dzieckiem ostatniego lądolodu skandynawskiego. Składa się z kilku części różniących się od siebie ukształtowaniem krajobrazu i roślinnością. Jej trzon tworzy wyniosłe pasmo wzgórz czołowomorenowych, a najwyższe ich wzniesienie, a zarazem najwyższy punkt wyspy — GRZYWACZ — sięga 115 m n.p.m. Rozpoczyna się ono nad Zalewem w okolicach Lubina i biegnie w kierunku północno–wschodnim w pobliże Międzyzdrojów i Wisełki. W północnej części wyspy wznoszą się WZGÓRZA WOLIŃSKIE. Na południowy wschód od wzgórz rozpościera się obszar moreny dennej falistej dochodzącej do 90 m n.p.m. Zachodni kraniec wyspy – MIERZEJA PRZYTORSKA to długi wydmowo-bagienny półwysep pokryty lasem, powstały w wyniku nanoszenia piasku przez prądy morskie. Podobnego pochodzenia jest też północno–wschodni kraniec wyspy, zwany MIERZEJĄ MIĘDZYWODZKĄ. Największa polska wyspa →

Latarnie morskie

Ich rola jest oczywista: wskazują drogę żeglarzom. Tak oczywista, że istnieją one — w najprostszej formie, jako ogniska nadbrzeżne — już od czasów greckich i rzymskich, a na polskim wybrzeżu od prapradziejów. Liczne wzmianki kronikarskie pozwalają nawet określić jak wyglądały te „pralatarnie”. Duże ognisko na wysokim wzniesieniu w dzień ledwie się tliło, natomiast w nocy podsycano je przesuszonym drewnem, jak się przypuszcza dębiną, co gwarantowało silne światło…
Obecnie na polskim wybrzeżu wzdłuż ponad 500-kilometrowej linii brzegowej jest 18 latarni morskich — z czego 3 w Szczecińskiem, 6 w Koszalińskiem, a 9 w Słupskiem i w woj. gdańskim. Latarnie morskie →

Letni salon-Międzyzdroje

Nad brzegiem Bałtyku, na wyspie Wolin, przy linii kolejowej Szczecin-Swinoujście, znajduje się miasto nadmorskie i kąpielisko o charakterze uzdrowiskowym — MIĘDZYZDROJE. Otoczone zalesionymi wzgórzami Wolińskiego Parku Narodowego należy do najładniejszych i najchętniej odwiedzanych miejscowości letniskowych polskiego Wybrzeża,
Jak wynika ze starych dokumentów, w XII wieku na terenie dzisiejszych Międzyzdrojów istniały dwie należące do biskupstwa kamieńskiego osady wymienione w 1186 r. jako Żelazo i Kępice. Osada Żelazo znajdowała się prawdopodobnie w pobliżu obecnej zabudowy i jej nazwa związana jest z eksploatacją bagiennej rudy żelaza, którą wydobywano do XIV w. Zachowane do dziś nazwiska tutejszych średniowiecznych hutników: Krystyna Kowala i Pawła Ciepiołka dowodnie świadczą o prapolskości czy prasłowiańskości wyspy Wolin. Osada Kępice położona była na południowy wschód od dzisiejszego miasta. W jej pobliżu stała w XVI w. Książęca Karczma nie tylko goszcząca, ale pobierająco myto i cło od podróżnych, zasypana później przez piaski. W średniowieczu bowiem przez Międzyzdroje prowadziła ważna droga handlowa z wyspy Uznam do Kamienia i Wolina. Do 1630 r. Międzyzdroje były we władaniu książąt pomorskich. W tymże roku zajęli je na ok. 100 lat Szwedzi. Od 1720 r. Międzyzdroje należały do Prus. 5 maja 1945 r. miasto powróciło do Polski. Letni salon-Międzyzdroje →

Mocni ludzie ze Złotowa

Traktat wersalski z 26 czerwca 1919 roku pozostawił w państwie niemieckim tereny w dużym stopniu zamieszkane przez ludność polską. Zostały odcięte od Macierzy takie powiaty jak: wałecki, większość złotowskiego, człuchowskiego, bytowski i lęborski, a więc te ziemie, które do pierwszego rozbioru należały do Rzeczypospolitej. Traktat wprawdzie początkowo przewidywał graniczną linię nieco dalej na zachód. Piła i Zlotów oraz cała linia kolejowa z Piły do Chojnic miały należeć do Polski. Intryga, prywatne interesy Hohenzollernów i polityka Anglików, zwłaszcza ich premiera Lloyda George’a, zadecydowały, że granica już ustalona w Paryżu została przesunięta na wschód. Chodziło o uratowanie folwarków ks. Fryderyka Leopolda Hohenzollerna. Posiadał on bowiem na terenie Złotowszczyzny 21 majątków o powierzchni ok. 100 tys. morgów (25 tys. ha). Hohenzollern był szwagrem brata króla angielskiego. Wskutek interwencji angielskiej cofnięto przeto powziętą decyzję i postanowiono przesunąć tak granicę, by majątki księcia pozostały przy Rzeszy. Mocni ludzie ze Złotowa →

Jak przehandlowano Ustkę

Ustka nieduże (ok. 13 tys. mieszkańców) miasto portowe i uzdrowisko nadmorskie, leży przy ujściu rzeki Słupi do Bałtyku. 10 km w górę rzeki znajduje się wojewódzki dziś Słupsk. Z miastem tym Ustka dzieliła przez wieki wspólny los.
Z dawnych czasów zachowały się nikłe ślady starej słowiańskiej osady i przystani rybackiej w miejscu dzisiejszej stoczni. Sięgają one IX—X w. Z pierwszą jednak wzmianką kronikarską na temat Ustki spotykamy się w dokumencie z 1310 r” kiedy to ujściem Słupi władali sprowadzeni przez ród pomorski Święców margrabiowie Brandenburgii, Waldemar i Jan. Jak przehandlowano Ustkę →

Miasto na wyspie

Osobliwie układają się na Wolinie stosunki ludnościowe. W miastach żyje 85 proc. ogólnej liczby ludności wyspy liczącej w sumie ponad 50 tys. osób. Na rozległych przestrzeniach wiejskich zaledwie 15 proc.
Najsławniejsze miasto wyspy to WOLIN, położony na południowo-wschodnim jej krańcu, nad rzeką Dziwną. Wolin to jedno z najstarszych miast słowiańskich, stolica starosłowiańskiego państwa Wolinian. Swoją burzliwą rolę dziejową przeżyło miasto w okresie od IX do XIIw.
Miasto na wyspie →